Tasarım
Tasarımcı gözüyle tasarım, en basit tanımıyla, bir amaca hizmet eden, belirli bir problemi çözen ve estetik ile işlevselliği bir araya getiren planlama ve üretim sürecidir. Sadece bir nesnenin dış görünüşü veya "süsü" değil; bir fikrin, bir sistemin ya da bir ürünün nasıl çalışacağını, nasıl deneyimleneceğini ve nasıl görüneceğini belirleyen düşünsel ve pratik bir bütündür.
Tasarı hukuku bağlamında tasarım ise ürünün insan duyularıyla algılanan görünümdür
Tescilsiz tasarım
Bir tasarım, tasarımın ilk defa Türkiye'de kamuya açıklanma tarihinden itibaren üç yıllık süreyle korumadan yararlanır. Bu süre içinde tasarımın korumadan yararlanabilmesi için tescil ettirilmesi gerekmez. Kamuya açıklandığı tarihten itibaren bir yıllık müsamaha süresi içinde başvurulması halinde tescilli tasarıma dönüştürülebilir. Tescilsiz tasarımın korumadan yararlanabilmesi için yenilik ve ayırt edicilik şartlarına haiz olması gerekir.
Tescilli tasarım
Bir tasarımın tescil başvurusu yaparak tescil ettirilmesi ile elde edilen tasarım hakkıdır. Tescilli tasarımalar başvuru tarihinden başlamak üzere 5 yıl süreyle korumadan yararlanır. Beşer yıllık süreler sonunda yenilemek suretiyle toplam 25 yıllık korumadan yararlanır.
Pratik Bilgiler
Online platformlarda satışını yapmış olduğum ürünlerin görselleri kullanılarak tasarım başvurusu yapılmış ve tescil edilmiş, nasıl bir yol izlemeliyim?
İçinde bulunduğumuz kaotik ortamda bazı kişiler geçimlerini diğer kişilerin emekleri üzerine bina etmeye çalışmaktadır. Bu kişileri başkasına ait fikri hakları tescil ettirerek ya yüklü miktarda para talep etmekte, ya da kişilerin kendi geliştirdikleri tasarımlar üzerinde hak iddia ederek onların satışlarını engellemeye çalışmaktadır.
Bir tasarımın tescil edilebilmesi için tasarımın başvuru tarihi itibariyle mevcut tasarımlara göre yeni ve belirgin düzeyde farklı olması gerekir. Bu şartları sağlayan tasarımlar ancak tescil edilerek korunur. TÜRKPATENT Kurumu yenilik ve ayırt edici nitelik incelemesi yapmaktadır. Buna rağmen benzer bir tasarımın yayımlanması olasılığı yüksektir. Tasarım sahiplerinin yayım aşamasında itiraz etmeleri ve kendilerine ait tasarımın tescil edilmesini engellemeleri gerekir.
Eğer tasarımın yayımlandığı fark edilmemiş ve tasarım tescil edilmiş ise tescil edilmiş tasarımın hükümsüz kılınması için mahkemede hükümsüzlük davası açılmalı ve tescil ortadan kaldırılmalıdır. Aksi takdirde tescil ettiren kişi hak sahibi olarak tescilli tasarımın veya tasarımın kullanıldığı ürünlerin ticari alanda bulunmasını mahkeme kararıyla engelleyebilir. Kullananlara karşı tazminat talebinde bulunabilir. Gerçek hak sahipleri, tasarım tescilini hükümsüz kıldırmadıkça veya tasarımlarının gasp edildiğini öne sürerek gaspın ortadan kaldırılmasını sağlamadıkça, tasarım ihlali suçlaması ile karşı karşıya kalmaları olasıdır.
Üçüncü kişiler, tescil ettirdiğim tasarımın kullanıldığı ürünün aynısını online mağazalarda satmaktadır. Ne yapmam gerekir?
Tescilli tasarımınızın veya tasarımın kullanıldığı ürünün izinsiz bir şekilde üretilmesi, satılması, ticari amaçla elde bulundurulması, depolanması, üretim ve satış için sözleşme yapması ve ithal etmesi gibi fiiller tasarım hakkınızın ihlali anlamına gelir. Bu durumda öncelikle bir ihtar göndererek ihlalin durdurulması talep edilebilir. Olumsuz cevap verilmesi veya cevap verilmemesi halinde Fikri ve Sınai Haklar Hukuk mahkemelerinde dava açılarak ihlalin tespiti, durdurulması, ihlale konu piyasadaki ürünlerin toplatılması, ihlale konu ürünlerin üretimine özgü cihazlara el konulması ve maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
